Project record of Cyanobacterial blooms: toxicity, diversity, modelling and management

Information

Type
Project
Name
Cyanobacterial blooms: toxicity, diversity, modelling and management
Name @nl
Cyanobacteriële bloeien: toxiciteit, diversiteit, modelleren en beheer
Acronym
BBLOOMS2
Description @en
Context Cyanobacterial blooms, mass developments of cyanobacteria floating at the surface of waterbodies, have become a recurrent and increasingly important phenomenon in freshwaters worldwide over the last decades. The formation of such blooms in surface waters is highly linked to water eutrophication. These nuisance blooms represent m Cyanobacteria blooms, diversity, toxicity, modelling, prediction, management ajor potential hazards for human and animal health and interfere in various negative ways with the sustainable use of surface waters for e.g. drinking water treatment, recreation, irrigation, fisheries. Between 25 and 70% of the blooms are toxic. The cyanotoxins are mainly released in the water during collapse of the blooms. The ingestion or contact with water containing cyanobacterial cells or toxins can cause health damage to man and domestic and wild animals. Project description Objectives The surface waters in Belgium are also plagued by cyanobacterial blooms, particularly in summer and autumn. Eighty percent of the blooms contained taxa with the genetic potential to synthetise microcystins, and the presence of these toxins in the algal biomass was shown for 40% of the analysed bloomsamples. This four-year proposal aims to deepen the knowledge of the cyanobacterial blooms in Belgium, improve the modelling for prediction and early-warning, develop operational monitoring structures and tools, and propose strategies to reduce the impact. Methodology From a scientific point of view, the research program will focus on:
  • measurement of the major toxins present in the blooms and water samples by analytical methods specific and sensitive,
  • collection of physical, chemical, biological and meteorological data on a few reference waterbodies plagued by toxic cyanobacterial blooms,
  • identification and study of the toxigenic cyanobacteria present in the Belgian samples based on molecular tools on samples and strains, allowing the study of genetic diversity, and of factors regulating toxicity,
  • development and test of management scenarios for control or mitigation of cyanobacterial blooms in a reservoir using integrated watershed models,
  • development of a statistical predictive model for a series of urban ponds.
Interactions between the different partners Building of BLOOMNET will principally be carried out by FUNDP in collaboration with UGent and VUB. Sampling will be collected by UGent on 2 lakes in Flanders, VUB on a pond in Brussel and FUNDP on a lake in Wallonia; environmental conditions (water quality, meteorological data, zooplankton) will be analysed simultaneously. ULg and UGent will carry out genetic and molecular approaches to detect cyanobacteria toxicity. Determination of toxin contents will be done by HPLC (FUNDP) and with specifical methods by University of Dundee and two members from the user committee (Museum of Paris and Federal Environmental Agency of Berlin). A deterministic watershed simulation modell will be developed by the Center for Environmental Study and Modelling (ULg) with different management scenarios, in collaboration with FUNDP. Expected results From science policy point of view, B-BLOOMS2 will:
  • implement a network of samplers based on existing monitoring programmes of surface waters or on collaboration with health authorities or environmental organisations (BLOOMNET),
  • transfer the knowledge about methods of monitoring and analysis of blooms that we will develop to the water/health authorities and environmental organisations by hands-on courses in our laboratories and field sites,
  • reinforce communication with authorities and increase public awareness,
  • contribute to future guidelines and risk assessment procedures and improve monitoring and management.
Description @nl
Context Cyanobacteriebloeien (blauwalgbloeien) zijn de massale ontwikkeling van cyanobacteriën die aan de oppervlakte van waterlichamen drijven. Deze zijn wereldwijd tijdens het laatste decennium een terugkerend en toenemend fenomeen in zoetwatergebieden. De vorming van zulke bloeien in oppervlaktewater is sterk gerelateerd aan de eutrofiëring van het water. Deze schadelijke bloeien vormen een belangrijk en potentiële gevaar voor de gezondheid van mens en dier en interfereren op meerdere wijzen met het duurzaam gebruik van water voor vb. drinkwaterbehandeling, recreatie, irrigatie, visserij. Tussen 25 en 70% van de bloeien zijn toxisch. De cyanotoxinen worden vooral vrijgemaakt in het water tijdens het uiteenvallen van de bloei. De opname of het contact met water dat cellen of toxines van cyanobactieriën bevat kan schade berokkenen aan de gezondheid van mens en dier. Project beschrijving Doelstellingen De oppervlaktewateren in België zijn ook aangetast door blauwalgbloeien, meer bepaald tijdens de zomer en herfst. Tachtig procent van de bloeien bevatten taxa die het genetisch potentieel bevatten om microcystines aan te maken, en de aanwezigheid van deze toxines in de algenbiomassa werd aangetoond in 40% van de onderzochte stalen van bloeien. Dit vierjaren project heeft als doel de kennis over cyanobacteriebloeien in België uit te breiden, de modelisatie voor voorspelling en waarschuwing te verbeteren, een operationele monitoringstructuur en -middelen te ontwikkelen en voorstellen te maken voor het beperken van de impact. Methodologie Vanuit wetenschappelijk oogpunt zal het onderzoeksprogramma zich toespitsen op de:
  • Meting van de voornaamste toxines die aanwezig zijn in de bloeien en waterstalen m.b.v. analytische en gevoelige methoden,
  • Inzameling van fysische, chemische, biologische en meteorologische gegevens over bepaalde referentie waterlichamen met blauwalgenbloeien,
  • Identificatie en studie van de toxigene cyanobacteriën aanwezig in staalnamen uit België, m.b.v. moleculaire methoden op de stalen en cellijnen, die de studie mogelijk maken van genetische diversiteit en van de factoren die de toxiciteit reguleren,
  • Ontwikkeling en het uittesten van beheerscenario’s voor de controle en mildering van blauwalgbloeien in een watergebied d.m.v. geïntegreerde modellen op het bekkenniveau ,
  • Ontwikkeling van een statistisch voorspellingsmodel voor een reeks van stadsvijvers.
Interacties tussen de verschillende promotoren De uitbouw van BLOOMNET zal voornamelijk uitgevoerd worden door FUNDP in samenwerking met UGent en VUB. Staalnamen zullen genomen worden in 2 meren in Vlaanderen door UGent, in 1 stadsvijver in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest door de VUB en in een meer in Wallonië door de FUNDP; omgevingsvariabelen (waterkwaliteit, meteorologische gegevens, zooplankton) zullen gelijktijdig worden onderzocht. ULg en UGent zullen genetische en moleculaire benaderingen toepassen voor de detectie van cyanobacterie toxiciteit. De bepaling van de hoeveelheid toxines zal uitgevoerd worden m.b.v. HPLC (FUNDP) en met specifiek aangepaste methoden door de University of Dundee en twee leden van het gebruikers committee (Museum of Paris en Federal Environmental Agency of Berlin). Een deterministisch model op bekkenniveau en met meerdere scenario’s voor beheer zal ontwikkeld worden door het Modelling Unit (ULg), in samenwerking met FUNDP. Verwachte resultaten Vanuit een wetenschappelijk beleidstandpunt, zal B-BLOOMS2:
  • Een netwerk van personen/instanties voor staalname opzetten, gebaseerd op bestaande monitoringprogramma’s van oppervlaktewateren of in samenwerking met gezondheidsdiensten of milieuorganisaties (BLOOMNET),
  • De kennis overdragen van de methoden voor monitoring en analyse van bloeien, die zullen opgesteld worden voor gebruik door water/gezondheidsdiensten en milieuorganisaties d.m.v. practische training in onze laboratoria en sites op het terrein,
  • De communicatie versterken met de overheden en de publieke bewustmaking verhogen,
  • Bijdragen aan toekomstige richtlijnen en procedures voor risico bepaling en bijdragen aan een verbeterde monitoring en beheer.
Parent project
Science for a Sustainable Development
Start date
2006-12
End date
2009-1

Institutes & people involved

Descy Jean-Pierre
associated with: Université de Namur; Unité de recherche en Biologie Environnementale et Evolutive
role: Co-ordinator
Vyverman Wim
associated with: Universiteit Gent; Faculteit Wetenschappen; Vakgroep Biologie; Laboratorium voor Protistologie en Aquatische Ecologie
role: Partner
Wilmotte Annick
associated with: Université de Liège; Faculté des Sciences; Centre d'Ingénierie des Protéines
role: Partner
Everbecq Etienne
associated with: Université de Liège; Aquapôle
role: Partner
Triest Ludwig
associated with: Vrije Universiteit Brussel; Ecology, Evolution and Genetics group
role: Partner
Codd Geoffrey
associated with: University of Dundee
role: Partner

special collections

ENCORA
ENCORA: BENCORE

record metadata

date created: 2007-07-05
date modified: 2009-02-26